Rasti Dehari dhe mediat

Mediat ishin n? an?n e duhur n? rastin e publikimit t? xhirimeve nga qendra e paraburgimit e Prizrenit: nuk ka shkelje privat?sie. Vet?vendosja ishte n? an?n e gabuar: t? censur?s dhe madje, k?rc?nimit. D?shtimi m? i madh ?sht? i organeve shtet?rore: jo vet?m q? t? dh?nat hetimore dol?n jasht?, por se njeriu vdiq aty ku siguria garantohet.

12 nëntor 2016 22:09

Mbulimi i rastit Astrit Dehari, p?rtej shp?rfaqjes s? mosbesimit n? sistemin gjyq?sor, ka nxitur debat rreth besueshm?ris? s? mediave.

Xhirimi ku shihet Dehari ende i gjall? duke u bartur prej qelis? nga t? paraburgosurit tjer? u publikua t? enjten nga Klan Kosova dhe Gazeta Express. Nj? let?r q? pretendohet se ?sht? marr? nga ditari i tij n? qendr?n e paraburgimit u publikua t? premten nga Indeksonline. Pas k?tyre publikimeve, mediat sociale u v?rshuan me komente kund?r gazetar?ve dhe etik?s s? tyre t? raportimit saq? Asociacioni i Gazetar?ve t? Kosov?s u detyrua t?u dal? gazetar?ve n? mbrojtje.

Dehari, i cili ishte an?tar i K?shillit t? P?rgjithsh?m t? L?vizjes Vet?vendosje!, vdiq t? shtun?n m? 5?n?ntor n? rrethana ende t? pasqaruara. Prej dy muajsh po mbahej n? paraburgim n?n dyshimin se kishte sulmuar me arm? nd?rtes?n e Kuvendit t? Kosov?s m? 4 gusht. Deklaratat kund?rthen?se t? prokuroris? dhe policis? rreth lokacionit ku nd?rroi jet? i ndjeri dhe konkludimet e hershme t? autoriteteve se b?hej fjal? p?r vet?vrasje, nxit?n dyshime ndaj k?tij versioni. Rasti v? n? pah munges?n e besimit n? institucione publike deri n? at? mas? sa mjek? t? pavarur jan? p?rfshir? gjat? obduksionit dhe ?sht? k?rkuar hetim i pavarur. Ai d?shmon, p?rtej perceptimeve, q? zinxhiri i p?rgjegj?sis? n? drejt?sin? penale ka mang?si.

Por mbulimi medial i k?tij rasti duhet t? shikohet si t?r?si dhe jo t? kufizohet vet?m n? raportimet e or?ve t? fundit.

P?r gjasht? dit? rresht lajmi p?r vdekjen e Deharit kryesoi ballinat e edicionet e shumic?s s? mediave kryesisht t? ushqyera me informata nga L?vizja Vet?vendosje!, dhe p?rfaq?suesi i saj ligjor. VV-ja dhe p?rfaq?suesi g?zuan hap?sir? t? konsiderueshme mediale p?rmes s? cil?s shpreh?n dyshimet e tyre dhe akuzat ndaj pushtetit, k?rkuan drejt?si, interpretuan n? detaje rezultatet preliminare t? obduksionit dhe zbuluan ?prova t? hetimeve. Bazuar n? hashtagun #DrejtesiPerAstritDeharin, kjo tem? ka mbizot?ruar n? mediat sociale k?tyre dit?ve. As lajmet p?r publikimin e Raportit t? Progresit t? Komisionit Europian, vizita e komisarit europian Johannes Hahn dhe suspendimi i an?tar?simit t? Kosov?s n? Interpol, p?rkund?r interesit t? madh publik, nuk ia dol?n t?i afrohen v?mendjes q? iu kushtua rastit Dehari.

Nj? pjes? e madhe e gazetar?ve jan? treguar t? kujdessh?m n? raportim dhe kan? bashk?ndjer? me dhimbjen e familjes. K?t? e shprehnin edhe p?rmes statuseve n? Facebook, ndon?se jan? t? thirrur t? mos marrin an?. Ky ?kujdes? u reflektua edhe n? faktin se deklaratat n? konferencat e shumta t? L?vizjes Vet?vendosje! dhe q?ndrimi i saj se Dehari nuk ?sht? vet?vrar?, nuk jan? sfiduar sa duhet. N? an?n tjet?r dhe me t? drejt?, privat?sia e prind?rve dhe gruas s? Deharit ?sht? respektuar. Detaje private nga jeta e tij bashk?shortore, shoq?rore dhe studentore nuk jan? zbuluar si? ndodh r?ndom n? raste t? tilla.

K?shtu, nga e shtuna (dita kritike) e deri t? enjten nuk u shpreh pak?naq?si apo mosbesim ndaj mbulimit medial. Ankesat m? shum? shkonin n? drejtim t? L?vizjes Vet?vendosje! se po p?rfitonte politikisht duke e shfryt?zuar rastin Dehari, pohime q? jan? hedhur posht? prej saj.

Me publikimin e xhirimit dhe letr?s q? pretendohet t? jet? marr? nga ditari, t? cilat nuk kontribuan n? narrativ?n e krijuar deri m? tash p?r k?t? rast, shp?rthyen akuzat ndaj kredibilitetit t? mediave.

L?vizja Vet?vendosje! filloi t? k?rkoj? ruajtje t? privat?sis?, edhe pse t? h?n?n vet? deputeti Albin Kurti n? Emisionin Interaktiv kishte k?rkuar publikimin e videove nga qendra e paraburgimit. An?tari i k?saj l?vizjeje Hysen Durmishi, p?rmes Facebook-ut, k?rc?noi ?mediat e Klanit Pronto? se ?zvarr? do t? nxjerrim e do t? ju d?rgojm? n? burg?.? n?se e marrin pushtetin. Ai me shpejt?si e t?rhoqi k?t? deklarat? kur drejtuesi i l?vizjes Visar Ymeri haptazi nuk e mb?shteti. Vet? gazetar?t u ndan? n? dy tabore n?se publikimet ishin etike ose jo. Nj?jt? vepruan edhe disa an?tar? t? shoq?ris? civile.

Debati n? Kosov? rreth besueshm?ris? s? mediave po zhvillohet paralelisht me nj? tendenc? globale p?r t? faj?suar mediat sa her? q? ndodhin ngjarje t? papritura politike. P?r shembull, mediat jan? duke u faj?suar se kontribuuan n? zgjedhjen e Donald Trump president t? SHBA-s?, p?r rezultatet e Brexit-it ose edhe p?r numrin e madh t? refugjat?ve n? Gjermani, ku partit? opozitare kan? filluar kampanj? kund?r mediave n?n Moton ?Shtypi q? g?njen? (Lying press).

N? rastin Dehari, kredibiliteti i mediave u sulmua, nd?r t? tjera, n?n arsyetimin se publikimi i xhirimit p?rb?n shkelje t? privat?sis?, pa u theksuar se p?r privat?si t? kujt b?het fjal? - obligimit p?r mbrojtjen e dinjitetit t? t? vdekurit gjat? raportimit dhe ndikimit t? mundsh?m n? hetime.

N? munges? t? ligjit t? ve?ant? p?r mbrojtjen e privat?sis? n? Kosov?, n? rastin m? t? mir? duhet t? zbatohen standardet e Gjykat?s Europiane p?r t? Drejtat e Njeriut e cila n? rastin Axel Springer vs Gjermanis? (2012) ka zhvilluar testin e privat?sis? q? mund t? lexohet k?tu.

Dhe a pati shkelje t? privat?sis??

Rasti Dehari ?sht? me interes p?r publikun. Ai ka qen? i njohur si pjes?tar i partis? s? tret? n? vend p?r nga votat dhe i dyshuar p?r vep?r penale, pra nuk ka qen? nj? qytetar i r?ndomt?, i panjohur. P?r m? tep?r, L?vizja Vet?vendosje! e ka ekspozuar q?llimisht dhe n? detaje rastin n? media duke l?n? pak hap?sir? p?r ruajtje t? privat?sis?.

Xhirimi zbulon rrethanat e vdekjes n? nj? qend?r paraburgimi ku pritet siguri. Aty shihet Dehari ende gjall? si dhe ofrohen detaje rreth reagimit t? t? burgosurve, gardian?ve dhe stafit mjek?sor. P?r k?to jan? paraqitur disa versione t? ndryshme si nga institucionet, ashtu edhe nga L?vizja Vet?vendosje!, andaj xhirimi ka kontribuuar q? publiku t? informohet dhe t? shoh? reagimet e p?rgjegj?sve n? ato momente. Mediat, sidoqoft?, kan? mundur t? tregojn? m? shum? kujdes duke kufizuar pamjet gjat? bartjes s? Deharit, duke mbuluar fytyrat e t? gjith? t? burgosurve q? shihen n? xhirim dhe duke paralajm?ruar publikun q? xhirimi mund t?i shqet?soj?.

N? xhirim Deharit nuk i shihet fytyra nga af?r, nuk shihen plag? apo gjak, nuk shihet duke u nxjerr? p?r shembull zvarr?, por bartet me kujdes. Ky aspekt ?sht? me r?nd?si edhe nga ana etike dhe e obligimit p?r t? trajtuar me dinjitet vdekjet.

P?rderisa nuk v?rtetohet e kund?rta dhe meq? asnj? ekspert i pavarur nuk e ka kontestuar deri m? tani xhirimin, ai duhet t? merret si i v?rtet?. ?Nd?rsa, sa i p?rket ndikimit q? publikimi mund t? ket? n? hetime, duke marr? parasysh q? jan? dh?n? disa versione rreth asaj q? shihet n? xhirime dhe jan? b?r? publike shumica e detajeve, publikimi i xhirimit ka pak mund?si q? t? d?mtoj? ato. P?r m? tep?r, n?se hetimi rezulton n? nj? rast gjyq?sor, materiale si kjo me siguri q? do t? b?heshin publike gjat? seancave gjyq?sore.

Kjo q? u tha m? lart vlen vet?m kur e drejta e privat?sis? shqyrtohet n? raport me media. Por e nj?jta nuk mund t? pretendohet kur n? pyetje jan? institucionet publike, sepse ato jan? t? obliguara t? ruajn? privat?sin? e qytetar?ve.

Rrjedhja e k?tij xhirimi ?sht? vazhdim?si e rrjedhjeve q? jan? b?r? m? her?t, duke p?rfshir? ato n? rastin e ish-kryetarit t? Gjykat?s s? Apelit Salih Mekaj dhe n? rastin e p?rgjimeve ku p?rfshihet deputeti i Partis? Demokratike t? Kosov?s Adem Grabovci. N? k?to raste ku publikohen t? dh?na nga dosjet penale n? faza t? hershme edhe mund t? ket? shkelje t? privat?sis?, por p?rgjegj?se jan? institucionet dhe jo gazetar?t.

Prandaj, Avokati i Popullit me t? drejt? ka k?rkuar nga institucionet q? t? mos zbulohen detaje t? tilla. Nj?jt? ka vepruar edhe familja Dehari t? premten kur ngriti kall?zim penal kund?r institucioneve relevante p?r zbulim t? xhirimit, e jo kund?r mediave.

Raportimi i rasteve kaq t? ndjeshme k?rkon objektivitet, rigorizitet n? verifikimin e informatave dhe respektim t? standardeve etike n? m?nyr? q? t? mos i kontribuohet uljes s? besimit n? media. Nj?koh?sisht, politikan?t dhe qytetar?t duhet t? marrin parasysh q? gazetar?t kan? obligim t? informojn? publikun dhe t? mbajn? p?rgjegj?se institucionet, edhe kur ato lajme mund t? shkaktojn? fyerje e shqet?sime n? publik, sepse e kund?rta do t? ishte vet?censur?.

Pra duhet th?n? qart? se mediat ishin n? an?n e duhur n? rastin e publikimit t? xhirimeve nga qendra e paraburgimit e Prizrenit. Vet?vendosja ishte dit?t e fundit n? an?n e gabuar: t? censur?s dhe madje, k?rc?nimit. D?shtimi m? i madh ?sht? i organeve shtet?rore: jo vet?m q? t? dh?nat hetimore dol?n jasht?, por se njeriu vdiq aty ku siguria garantohet.

N? interes pakrahasimisht m? t? madh p?r publikun ?sht? q? rasti Dehari t? ndri?ohet. N? rrug? e sip?r, ai ka p?r t? treguar shum? m? tep?r p?r shtetin e Kosov?s, VV-n? dhe mediat.

?

______________
?

M? shum? rreth rastit Dehari:

Gjylbehare Murati - "Obligimi pozitiv i shtetit dhe hetimet rreth vdekjes s? Astrit Deharit"

Agon Maliqi -?"Rasti Dehari, test i besueshm?ris? ndaj institucioneve"

Armend Mazreku - "Astrit Deharit"

?

?

?

12 nëntor 2016
22:09

Flutura Kusari